Veilig mobiel bellen: antwoorden over fraude, simkaart en telefoon

Op deze pagina vind je korte antwoorden op vragen over veiligheid rondom je simkaart en telefoon, van sim-swapping en phishing via sms tot een gestolen toestel en openbare wifi. Kort antwoord: klik niet op links in onverwachte berichten, geef geen codes door en neem bij twijfel zelf contact op met je bank of aanbieder.

Wat is sim-swapping en hoe herken ik het?

SIM-swapping is fraude waarbij iemand jouw mobiele nummer laat overzetten naar een simkaart of eSIM die de oplichter zelf bezit. Vanaf dat moment komen jouw gesprekken en sms'jes bij de fraudeur terecht, inclusief verificatiecodes van je bank, e-mail of sociale media.

Je herkent het vaak aan een telefoon die plotseling geen bereik meer heeft, terwijl je niets hebt veranderd, of aan een bericht van je aanbieder over een simkaartwissel die jij niet hebt aangevraagd. Neem dan meteen contact op met je aanbieder en je bank. Een uitgebreidere uitleg vind je bij SIM-swapping herkennen.

Wat doe ik als mijn telefoon opeens geen bereik heeft en ik niets heb gedaan?

Controleer eerst de gewone oorzaken: staat de vliegtuigmodus uit, werkt een herstart, zit de simkaart goed in de houder en is er een storing of een dekkingsgat op jouw locatie. Dat zijn veel vaker de reden dan fraude.

Blijft het bereik weg zonder duidelijke reden, vooral als je ook een onverwacht bericht van je aanbieder kreeg, bel je aanbieder dan via een ander toestel of via wifi en vraag of er iets met je simkaart is gedaan. Check ook of je bank of e-mailaccount vreemde meldingen toont. Meer stappen staan bij bellen of sms lukt niet.

Wat is wangiri (een belletje van een onbekend buitenlands nummer) en moet ik terugbellen?

Wangiri is een oproep die na één keer overgaan weer stopt, zodat je een gemiste oproep van een onbekend, vaak buitenlands nummer ziet. De bedoeling is dat jij terugbelt, waarna je op een betaald nummer kunt uitkomen en de kosten kunnen oplopen.

Bel dus niet terug als je het nummer niet kent. Kijk op de pagina met landnummers bij welk land de beginnende cijfers horen, blokkeer het nummer en controleer bij twijfel je factuur of je tegoed. Meer over dit onderwerp lees je in Onbekend nummer gebeld: wangiri en terugbellen.

Hoe herken ik een nep-sms van mijn bank?

Een nep-sms van je bank herken je vaak aan druk en haast: je rekening zou zijn geblokkeerd, er zou een vreemde betaling zijn of je moet direct inloggen. Ook een link naar een inlogpagina, een onbekende afzender of de vraag om codes en gegevens door te geven zijn waarschuwingssignalen.

Klik niet op de link en antwoord niet. Open in plaats daarvan zelf de app van je bank of typ het webadres zelf in. Banken geven aan dat ze je niet vragen om je pincode, wachtwoord of verificatiecodes door te geven. Bij twijfel bel je het nummer dat op je bankpas of de officiële website staat. Zie ook Nepmails en nepberichten van je bank herkennen.

Wat is phishing via sms (smishing)?

Smishing is phishing via sms: een oplichter stuurt een tekstbericht dat lijkt op een bericht van een bekende partij, om je op een nepsite te krijgen of je gegevens te ontlokken. Het woord is een samenstelling van sms en phishing.

De berichten gaan bijvoorbeeld over een pakket dat niet kon worden bezorgd, een openstaande boete, een terugbetaling of een bericht van een 'familielid' met een nieuw nummer. Wat ze gemeen hebben, is een link of een verzoek om snel te reageren. Open geen links uit onverwachte berichten, geef geen codes door en controleer de afzender via een kanaal dat je zelf kent. Meer voorbeelden staan in Spamsms en nepberichten herkennen.

Hoe herken ik een nepbelletje van 'de bank' of 'de helpdesk'?

Een nepbelletje herken je aan een beller die je onder druk zet en iets vraagt wat een echte bank of helpdesk niet vraagt, zoals het doorgeven van codes, het installeren van een programma om mee te kijken of het overmaken van geld naar een 'veilige rekening'.

Het nummer op je scherm kan nagemaakt zijn, dus je kunt er niet blind op vertrouwen. Hang op, ook als de beller dringend klinkt, en bel zelf terug via het nummer op je bankpas of de officiële website. Geef geen codes door en laat niemand op afstand meekijken op je toestel. Lees ook «veilig-mobiel/spambellen-en-fraude-melden|spambellen en fraude melden».

Hoe blokkeer ik spam-sms?

Je blokkeert spam-sms door de afzender te blokkeren in de berichten-app van je telefoon. Open het bericht, kies de gegevens van de afzender en zoek daar de optie om het nummer te blokkeren of als spam te melden. De namen verschillen per toestel en per versie.

Veel toestellen kunnen daarnaast berichten van onbekende afzenders apart zetten. Reageer niet op een bericht van een afzender die je niet kent, ook niet om je af te melden, want daarmee laat je zien dat je nummer in gebruik is. Wisselt de afzender steeds van nummer, dan helpt blokkeren maar beperkt. Informeer dan je aanbieder of kijk bij Nummer blokkeren en spambellen tegengaan.

Hoe blokkeer ik een nummer?

Je blokkeert een nummer in de telefoon-app: open de lijst met recente gesprekken, tik op de gegevens van het nummer en kies de optie om te blokkeren. Op veel toestellen vind je dezelfde keuze ook in de contacten of in de instellingen van de telefoon-app.

Een geblokkeerd nummer kan je meestal niet meer bellen of een bericht sturen, al verschilt het per toestel wat de beller te zien of te horen krijgt. Je kunt de blokkade later in dezelfde lijst weer opheffen. Blokkeren helpt maar beperkt tegen oplichters die steeds een ander nummer gebruiken. Bij een nagemaakt nummer blokkeer je bovendien soms een nummer van iemand die er zelf niets mee te maken heeft. Meer tips staan in Veilig mobiel.

Mijn telefoon is gestolen, wat doe ik met mijn simkaart?

Laat je simkaart zo snel mogelijk blokkeren door je aanbieder te bellen, ook als je een prepaid simkaart hebt. Daarmee voorkom je dat een ander op jouw kosten belt of verificatiecodes ontvangt die voor jou bedoeld zijn.

Doe daarnaast aangifte bij de politie en laat de bank en andere belangrijke diensten weten dat je telefoon weg is. Op veel toestellen kun je via een zoek-mijn-toestelfunctie de telefoon vergrendelen of op afstand wissen. Je kunt je nummer meestal naar een vervangende simkaart laten overzetten, hoe dat gaat verschilt per aanbieder. Een stappenplan vind je in Je telefoon kwijt of gestolen.

Hoe blokkeer ik mijn simkaart?

Je blokkeert je simkaart via je aanbieder, bijvoorbeeld door de klantenservice te bellen of in de app of op de website van je aanbieder te kijken of dit daar kan. Houd je nummer en je gegevens bij de hand, want er wordt gecontroleerd dat jij de eigenaar bent.

Blokkeren is iets anders dan opzeggen: je abonnement of tegoed kan doorlopen, dus vraag wat dat voor jouw situatie betekent. Meestal vraag je daarna een vervangende simkaart aan voor hetzelfde nummer, zie simkaart vervangen. Als extra bescherming kun je ook de pincode van je simkaart gebruiken, meer daarover staat in simkaart, pincode en PUK.

Hoe blokkeer ik mijn telefoon met het IMEI-nummer?

Het IMEI-nummer is het unieke nummer van je toestel en bestaat uit 15 cijfers. Je vindt het op veel toestellen door in de telefoon-app *#06# te kiezen, in de instellingen onder informatie over de telefoon of op de verpakking en de factuur van je toestel.

Met het IMEI-nummer kun je bij aangifte van diefstal je toestel nauwkeurig omschrijven. Of en hoe je toestel op basis van dit nummer kan worden geblokkeerd, verschilt per aanbieder, dus vraag het bij je aanbieder na. Een blokkade van het toestel is bovendien iets anders dan het blokkeren van je simkaart, dat moet je apart regelen. Lees meer in IMEI-nummer vinden en waarvoor je het nodig hebt.

Iemand misbruikt mijn nummer om te bellen, wat is spoofing?

Spoofing betekent dat een beller zijn eigen nummer vervangt door het jouwe, zodat jouw nummer op het scherm van de ontvanger verschijnt. Je merkt het meestal doordat mensen je terugbellen of berichten sturen over gesprekken die jij niet hebt gevoerd.

Je simkaart is dan niet per se overgenomen en je telefoon werkt gewoon. Dat onderscheidt spoofing van SIM-swapping. Je kunt het zelf niet voorkomen, maar je kunt wel contacten waarschuwen, een melding doen bij je aanbieder en bij schade aangifte doen bij de politie. Controleer ook je account bij je aanbieder, voor het geval er toch iets anders speelt. Meer over meldingen staat bij spambellen en fraude melden.

Waarom krijg ik berichten van een nummer dat lijkt op het mijne?

Berichten van een nummer dat sterk op dat van jou lijkt, komen meestal van een oplichter of een geautomatiseerd systeem dat nummers uit dezelfde reeks gebruikt. De gedachte erachter is dat je eerder opneemt of klikt als het nummer bekend voorkomt.

Dat betekent niet dat je nummer is gekaapt of dat iemand toegang heeft tot je telefoon. Open geen links, antwoord niet en blokkeer het nummer. Krijg je ook berichten of gesprekken waarbij je eigen nummer als afzender wordt gebruikt, lees dan het antwoord over spoofing. Houd je aanbieder op de hoogte als het blijft doorgaan, en kijk in de woordenlijst over veiligheid en privacy voor begrippen.

Kan iemand mijn gesprekken afluisteren?

Het is voor gewone mensen niet eenvoudig om je gesprekken op het mobiele netwerk af te luisteren, maar helemaal uitsluiten kan niemand. In de praktijk zit het risico vaker op je eigen toestel dan in het netwerk.

Denk aan een app met microfoontoegang die je niet vertrouwt, spyware die iemand heeft geïnstalleerd, of iemand die je ontgrendelde telefoon of je voicemail kan openen. Houd je toestel up-to-date, verwijder apps die je niet kent, controleer in de privacy-instellingen welke apps de microfoon gebruiken en gebruik een schermvergrendeling. Meer instellingen vind je in Telefoon beveiligen: tien instellingen.

Wat is tweestapsverificatie via sms en is dat veilig?

Tweestapsverificatie via sms betekent dat je naast je wachtwoord een code invult die per sms naar je telefoonnummer wordt gestuurd. Het is veiliger dan alleen een wachtwoord, omdat een oplichter ook jouw telefoon of nummer nodig heeft.

De zwakke plek is je nummer zelf: bij SIM-swapping krijgt een fraudeur de sms-codes, en wie je telefoon in handen heeft, ziet ze mogelijk op het vergrendelde scherm. Geef een code ook niet door aan iemand die belt, ook niet als diegene zegt van je bank te zijn. Bij veel diensten kun je kiezen voor een authenticator-app als alternatief. Lees meer in Tweestapsverificatie via sms.

Wat is een authenticator-app?

Een authenticator-app is een app op je telefoon die korte inlogcodes maakt, die na korte tijd vervallen. Je vult die code in als tweede stap naast je wachtwoord, zonder dat er een sms voor nodig is.

Omdat de code op je toestel wordt gemaakt en niet aan je telefoonnummer hangt, speelt SIM-swapping hier geen rol. Let wel op bij een nieuwe telefoon: zonder overzetten van de app of reservecodes kom je niet meer in je account. Bewaar de herstelcodes die een dienst geeft op een veilige plek. Of een dienst deze methode ondersteunt, vind je in de beveiligingsinstellingen van je account. Meer begrippen staan in de woordenlijst veiligheid en privacy.

Is een eSIM veilig?

Een eSIM is niet per definitie veiliger of onveiliger dan een gewone simkaart. Het is een ingebouwde simkaart, waardoor niemand een plastic kaartje uit je telefoon kan halen, maar de beveiliging hangt nog steeds af van je aanbieder en je eigen gedrag.

Houd de QR-code of activatiecode van je eSIM privé, want wie die gebruikt, kan het profiel mogelijk op een ander toestel zetten. Zet een schermvergrendeling aan en meld verlies van je telefoon direct bij je aanbieder, die je nummer kan blokkeren. Meer uitleg vind je in Is eSIM veilig? en op de pagina eSIM vragen en antwoorden.

Wat doe ik als ik op een link in een verdacht bericht heb geklikt?

Blijf rustig en vul niets in op de pagina die opent. Alleen het openen van een link is meestal niet het grootste risico, het gaat mis als je gegevens invult of iets downloadt.

Heb je wel gegevens ingevuld, bel dan direct je bank via het nummer op je pas, laat betaalpassen blokkeren en wijzig het wachtwoord van het betreffende account. Heb je een app geïnstalleerd, verwijder die dan, installeer updates en laat een beveiligingsscan draaien. Let in de dagen erna extra op vreemde afschrijvingen. Doe bij schade aangifte bij de politie. Meer stappen staan in Datalek: wat doe je stap voor stap.

Hoe meld ik fraude met mijn telefoon of mijn nummer?

Bij schade doe je aangifte bij de politie en meld je het direct bij je bank als er geld is afgeschreven of je gegevens zijn gebruikt. Daarnaast informeer je je aanbieder als het om je simkaart of je nummer gaat.

Je kunt ook je ervaring melden bij de Fraudehelpdesk, die oplichting registreert en waarschuwt. Bewaar bewijs, zoals screenshots van berichten, het telefoonnummer en het tijdstip van de oproep. Welke informatie je precies nodig hebt, hoor je bij de instantie waar je meldt. Een overzicht van mogelijkheden vind je bij spambellen en fraude melden.

Wat is een verborgen of onbekend nummer?

Een verborgen of onbekend nummer betekent dat het nummer van de beller niet op je scherm verschijnt. De beller kan het zelf hebben verborgen, maar het kan ook komen doordat het nummer technisch niet is doorgegeven, bijvoorbeeld bij sommige internationale of zakelijke verbindingen.

Een onbekend nummer is niet automatisch verdacht, maar wees voorzichtig met het delen van persoonlijke gegevens en codes. Laat je voicemail het gesprek aannemen als je het niet vertrouwt, een echte beller laat vaak een bericht achter. Sommige toestellen kunnen onbekende bellers dempen. Lees hoe het verbergen van een nummer werkt bij nummer verbergen bij bellen.

Kan ik mijn nummer geheimhouden voor degene die ik bel?

Ja, je kunt je nummer vaak verbergen voor degene die je belt. Op veel toestellen vind je daarvoor een instelling in de telefoon-app, soms heet het beller-ID of nummerweergave, en bij sommige aanbieders kun je het ook per gesprek of via je account instellen.

Houd er rekening mee dat niet iedereen een gesprek van een verborgen nummer aanneemt, en dat het niet bij elk soort nummer werkt. Bij misbruik van deze functie kunnen autoriteiten in een onderzoek gegevens via de aanbieder opvragen, dus echt onzichtbaar ben je niet. Meer over de mogelijkheden staat in nummer verbergen bij bellen en servicecodes op je telefoon.

Zijn openbare wifi-netwerken veilig?

Openbare wifi-netwerken, bijvoorbeeld in een hotel, trein of café, zijn niet vanzelf veilig. Op een open netwerk zonder wachtwoord kunnen anderen in theorie meekijken, en kwaadwillenden zetten soms een nepnetwerk op met een bekende naam.

Veel websites en apps versleutelen hun verkeer, maar dat geldt niet voor alles. Doe belangrijke dingen zoals bankzaken liever via mobiele data en zet automatisch verbinden met netwerken uit. Een VPN kan extra bescherming geven, zie het antwoord hieronder. Meer uitleg lees je in Openbare wifi of mobiele data: wat is veiliger?.

Wat is een VPN en heb ik die nodig?

Een VPN is een dienst die het verkeer van je toestel versleutelt en via een tussenliggende server stuurt. Daardoor kan de beheerder van een wifi-netwerk minder zien wat je doet, en ziet een website niet je eigen internetverbinding.

Heb je het per se nodig? Niet voor ieder gebruik. Een VPN is vooral nuttig op openbare netwerken of als je werk dat vraagt. Het beschermt niet tegen phishing of schadelijke apps, en je vertrouwt je verkeer toe aan de VPN-aanbieder, dus lees waar die voor staat. Meer afwegingen staan in VPN op je telefoon: wanneer heb je het nodig?.

Hoe herken ik een virus op mijn telefoon?

Je herkent een virus of malware op je telefoon aan signalen zoals een opvallend trage telefoon, een accu die snel leeg is, apps die je niet kent, vervelende pop-ups of een hoger dataverbruik dan normaal. Eén signaal is nog geen bewijs, want ook een oude telefoon of een grote update kan dit veroorzaken.

Verwijder apps die je niet herkent, installeer beschikbare updates en laat een beveiligingsscan van je toestel of app-winkel draaien. Helpt dat niet, dan kan terugzetten naar fabrieksinstellingen een laatste stap zijn, maak vooraf een back-up. Wijzig daarna je wachtwoorden. Meer vind je in Virus of malware op je telefoon herkennen en verwijderen.

Wat is juice jacking?

Juice jacking is een aanval via een openbare usb-oplaadpoort, waarbij een aangepaste poort of kabel in theorie gegevens van je telefoon zou kunnen halen of er schadelijke software op zou kunnen zetten. Hoe vaak dit in de praktijk gebeurt, is lastig te zeggen.

Je beperkt het risico door met je eigen lader en stopcontact op te laden, of met een eigen powerbank. Kies als je telefoon vraagt wat er via usb mag gebeuren, voor alleen opladen. Er bestaan ook oplaadkabels die geen gegevens doorgeven. Meer over dit onderwerp staat in Juice jacking: is opladen via een openbare usb-poort veilig?.

Wat gebeurt er met mijn gegevens als ik een prepaid simkaart gebruik?

Ook bij een prepaid simkaart legt je aanbieder gegevens vast. Welke dat precies zijn, verschilt per aanbieder en hangt af van de manier waarop je de kaart koopt, activeert en opwaardeert. Denk aan je nummer, gegevens bij activatie en betaalgegevens.

Daarnaast legt een aanbieder verbindingsgegevens vast, zoals wanneer je belt of data gebruikt. De inhoud van je gesprekken wordt in principe niet opgeslagen. Wat een aanbieder met je gegevens doet, lees je in het privacybeleid. Volgens de regels in Nederland kun je je aanbieder vragen welke gegevens deze van je heeft. Meer uitleg staat in Prepaid en privacy.